Stolarstwo – rzemiosło czy sztuka?

Słowo rzemiosło oznacza niewielką, własnoręczną wytwórczość za pomocą prostych narzędzi. Ogólnie rzecz biorąc, rzemieślnikiem nazywa się taką osobę, która zajmuje się wytwarzaniem czegoś z wybranych materiałów takich jak szkło, ceramika, drewno itp. Także droga nauki wyróżnia rzemieślników. W tym przypadku mamy do czynienia z długim procesem praktyki i zdobywania kolejnych tytułów zawodowych,  tj.  dyplom mistrza, świadectwo czeladnicze lub tytuł robotnika wykwalifikowanego. Słowo sztuka zaś jest dość trudne do zdefiniowania, ale ogólnie przyjmuje się, że oznacza ona działalność artystyczną, której celem jest dostarczenie wrażeń estetycznych oraz wywołanie emocji.

Rzemiosło i sztuka niewątpliwie różnią się celem, dla którego zostały stworzone. W rzemieślnictwie przedmiot powinien być przede wszystkim użyteczny, jak choćby mebel. W sztuce zaś autor danej pracy chce coś przez nią wyrazić i spore znaczenie ma to, co dany przedmiot przedstawia. Użyteczność takiego dzieła często nie ma znaczenia, choć niektóre przedmioty służą jako dekoracje. Do której grupy należałoby zatem zakwalifikować rzemiosło?

Stolarstwo jako sztuka użytkowa

Odpowiedź na powyższe pytanie nie jest prosta. Opinie na ten temat różnią się, ale warto przy tym pamiętać, jak znacząco zmienia się definicja słowa sztuka. W odniesieniu do stolarstwa często używa się zwrotu sztuka użytkowa lub rzemiosło artystyczne. Termin ten określa wytwarzanie przedmiotów codziennego użytku w mniejszych ilościach lub też przemysłowe wytwarzanie przedmiotu będącego pomysłem jego twórcy. Te zwroty podkreślają, jak trudno zakwalifikować stolarstwo do konkretnej dziedziny.

Przedmioty funkcjonalne i użyteczne, jak na przykład wspomniany mebel, także mogą być sztuką, zwłaszcza że w dzisiejszych czasach coraz częściej można spotkać meble designerskie, które formą zazwyczaj odbiegają od tych znanych nam na co dzień. Mogą one przedstawiać jakąś wizję autora. Jak wiadomo jednak, sztuka jest niepowtarzalna, nie ma dwóch takich samych obrazów, zaś rzemieślnik produkuje liczne kopie swoich projektów. Można zatem powiedzieć, że stolarstwo jest swojego rodzaju sztuką użytkową, w której z reguły najważniejszy nie jest przekaz, ale użyteczność.  Dzieła wychodzące spod rąk stolarza dostarczają także wrażeń estetycznych i czasami służą tylko jako dekoracje.

Sashimono

Jeśli mowa o sztuce w stolarstwie, należy wspomnieć o sashimono. Jest to japońska sztuka łączenia drewna, w której nie stosuje się gwoździ. Drewno jest więc połączone niczym klocki. Stosowano ją już w XII w. w Japonii. Sztuka ta wymaga ogromnej precyzji i dokładności. Gdy czyta się o sashimono, odnosi się wrażenie, że jest to sztuka, a autor w pełni oddaje się swoim projektom.

Niejednoznaczna odpowiedź

Trudno znaleźć jednoznaczną odpowiedź na tytułowe pytanie. Wydaje się jednak, że bez wątpienia można nazwać stolarstwo sztuką użytkową lub rzemiosłem artystycznym. Nie można przejść obojętnie wokół ogromu pracy wkładanego przez stolarzy tworzących swoje własne projekty. Jak zostało wspomniane wyżej, dzieła te mają jednak przede wszystkim być użyteczne. Dla prawdziwych stolarzy klasyfikacja ich zawodu nie ma jednak znaczenia, bo najważniejsze jest to, aby ich produkty cieszyły odbiorców.